Aşgabat, Türkmenistan - 2025-nji ýylyň 27-nji oktýabry.
Gibrid formatda esasy okuw seminary Aşgabatda geçirildi, onda Global Metan borçnamasy (GMP) we Türkmenistanda durmuşa geçirilmegi üçin amaly çäreler geçirildi. Çäräni GIZ, GMP sekretariaty bilen bilelikde, Howanyň we arassa howa koalisiýasynyň (CCAC) we Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky gurşaw maksatnamasynyň (UNEP) goldawy bilen gurady. Taslama Europeanewropa Bileleşigi we Germaniýanyň Federal Daşary Işleri tarapyndan maliýeleşdirilýän “Greenaşyl Türkmenistan üçin EUB: Syýasy gepleşik we howa hereketi 2024–2028” inisiatiwasynyň çäginde durmuşa geçirilýär.
Metan güýçli, ýöne gysga ömürli parnik gazy bolup, 20 ýylda global ýylylygyň takmynan 30% -ine sebäp bolýar. CO₂-dan 80 esse zäherlidir, ýöne atmosferadaky konsentrasiýasy 10 ýylyň içinde azalýar we peselmegi howa we saglyk üçin möhüm ähmiýete eýe bolýar.
2021-nji ýylda COP 26-da 159 ýurt we Europeanewropa Komissiýasy birleşip, Global Metan borçnamasy (GMP) kabul edildi. Türkmenistan 2023-nji ýylda Dubaýdaky COP 28-de GMP-e goşuldy we 2030-njy ýyla çenli (2020-nji ýyl bilen deňeşdirilende) global metanyň zyňyndylaryny 30% azaltmagy wada berdi.
Bu seminara Türkmenistanyň döwlet edaralarynyň wekilleri, şol sanda energiýa we daşky gurşawy goramak boýunça esasy bölümler gatnaşdy.
Seminaryň maksady, Türkmenistandan syýasaty ýöredijileri we hünärmenleri GMP-ni amaly taýdan ulanmak, iň oňat halkara tejribesini hödürlemek, metanyň zyňyndylaryny azaltmak baradaky goldawy ara alyp maslahatlaşmak we COP30-dan öň milli hereket meýilnamasyny düzmek. Gatnaşanlar, şeýle hem, Global Metan Maksatnamasyna gatnaşýan ýurtlara tehniki kömek we goldaw mehanizmlerini goşmak bilen halkara hyzmatdaşlygyny ara alyp maslahatlaşdylar.
“Ýewropa Bileleşigi Türkmenistanyň “ýaşyl” ösüşi üçin: 2024 – 2028-nji ýyllar üçin syýasy dialog we howanyň üýtgemegine garşy hereketler” maksatnamasynyň ýolbaşçysy, Doktor Karolina Milow şeýle belledi: “Metan zyňyndylaryny azaltmak diňe bir ekologiýa zerurlygy däl, eýsem, Türkmenistan ýaly iri energetika pudagy bolan ýurtlar üçin uly ykdysady mümkinçilikdir. Türkmen hyzmatdaşlarymyzyň bu ugurda şeýle ýokary gyzyklanma bildirýändigi bizi diýseň begendirýär. Biziň "ÝB ýaşyl ösüş üçin" atly bilelikdäki taslamamyz howanyň üýtgemegi bilen bagly maksatlarymyzyň durmuşa geçirilmegi üçin zerur bolan bilermen mümkinçiliklerini we maliýe goldawyny bermäge gönükdirilendir.”
